Sommige initiatieven ontstaan uit zorg, andere uit urgentie. Palestina Café Gent ontstond uit beide. En uit een diepe verontwaardiging over het voortdurende geweld en onrecht in Palestina.
Het initiatief kreeg vorm na gesprekken binnen de Gentse kunstensector, waaronder de bijeenkomst ‘Gentse Cultuur voor Gaza’ op 25/10/23. Gents Kunstenoverleg (GKO) merkte dat er bij velen behoefte was aan een gedeelde plek. NTGent stelde daarop voor om een ruimte te creëren voor heling en gesprek: een nomadische gemeenschap waar we een veilige plek vinden om te praten, luisteren, wenen, boos of gefrustreerd te zijn, hoopvol of hopeloos. Gewoon een plek om te zijn. Enkele weken later, op 20/11/23, openden we voor het eerst de deuren in Arca, met een kleine groep vrijwilligers die de plek Palestina Café Gent doopten en er een ruimte van rouw, samenkomst en solidariteit van maakten.
Vanaf het begin waren Splinter en Manoeuvre betrokken partners in het project, samen met tal van vrijwilligers die niet verbonden waren aan een specifieke organisatie maar met wie we een diepe band hebben opgebouwd. Splinter hielp mee het artistieke en thematische programma vormgeven. Manoeuvre begon met het borduren van de namen van de Palestijnen die vermoord zijn, een rouwdoek die uitgroeide tot een collectief symbool van verzet en herinnering, en die intussen door andere plekken in België en daarbuiten reist. Een verderzetting van een project waar zij reeds jaren geleden mee startten rond meerstemmige en niet-talige communicatie en verbinding.
Wat volgde was een intens en nomadisch traject, gedragen door vrijwillig engagement en gedeelde verantwoordelijkheid. Het café werkte zonder hiërarchie of vaste rollen – er waren geen officiële mandaten, enkel organisch gedeelde taken en wederzijdse zorg. Die horizontale structuur bevorderde nabijheid en gelijkwaardigheid, maar vroeg ook om flexibiliteit en vertrouwen, en leidde soms tot wrijving.
Een plek runnen zonder middelen, volledig op vrijwilligers, midden in een genocide, dat is zwaar. Praktisch, emotioneel en structureel. Veel werk bleef onzichtbaar: emotionele ondersteuning, administratieve hulp, coördinatie, zorg. Zorgen voor de plek betekende ook zorgen voor elkaar.
Palestina Café Gent vond tijdelijk onderdak op verschillende plekken in de stad, telkens dankzij de generositeit van culturele partners. Na de start in Arca verhuisde het café naar de Studio van VIERNULVIER, daarna naar CAMPO Boma, Bar Edward (Trefpunt), en een korte periode in de Rabotkerk via OCUP, die vroegtijdig verlaten werd om de studentenprotesten en universiteitsbezetting aan de UGent te ondersteunen. Daarna volgden Kunsthal Gent, een terugkeer naar Bar Edward, en uiteindelijk het Shoppingcenter Zuid (opnieuw via VIERNULVIER) tijdens het Eye on Palestine-festival. Daar groeide Palestina Café uit tot het hart van het festival, een plek voor rust, rouw en verbinding. De residentie bij Dok Noord, waar Palestina Café Gent de prijs van de gelijkheid ontving, betekende een waardevolle erkenning van het werk dat verschillende partners samen hebben opgebouwd.
De afgelopen maanden en weken veranderde de context snel. Er worden andere gesprekken gevoerd, de noden verschuiven. In dat veranderende landschap hebben wij als GKO onze rol herbekeken. We hebben, letterlijk en figuurlijk, de sleutel doorgegeven. Palestina Café Gent wordt vandaag met zorg en engagement verder gedragen door de vrijwilligers zelf: zij staan in voor hun projecten, leggen zelf contact met partners. We zijn trots dat we aan dit initiatief mochten meebouwen, dat we in moeilijke tijden mensen en gemeenschappen samenbrachten, en dat Palestina Café Gent weerklank vond, ook ver buiten onze stad.
GKO wenst de vrijwilligers veel kracht en inspiratie bij de voortzetting van hun traject. Vanuit onze rol blijven wij ons engageren om het thema levend te houden binnen de kunstensector, en bruggen bouwen tussen plekken, mensen en praktijken die solidair willen zijn.